De menigte wacht, dicht opeengedrongen onder een helderblauwe winterlucht, op wat komen gaat. De klokken van de Domkerk beieren.

Op een hoek van het Domplein hebben de rechter en de schepenen* plaatsgenomen in hun houten banken. De inwoners van Würzburg stoten elkaar aan. Mensen rekken hun halzen. Iedereen wacht op de terechtstelling van de heks.

Kleine kinderen heeft ze opgegeten, hun bloed gedronken. Waar ze zich vertoont wordt de melk zuur, mislukt de oogst en worden mens en dier ziek. De bewijzen zijn overstelpend en het lot van de heks is onontkoombaar. Op deze novemberdag van het jaar 1630 is het zover: Würzburg ontdoet zich van die duivelse vrouw door middel van de brandstapel, de enige manier om het kwaad met wortel en tak uit te roeien.

Het plein is afgezet met planken en de wacht staat onverbiddelijk tussen de rechters en het dringende volk. In afwachting van de veroordeelde stampen de wachters met hun laarzen op de keien om hun voeten te warmen.

Het geratel van een kar over het ruwe plaveisel doet een gemurmel door de menigte golven. Opgewonden kijkt iedereen in de richting waar het geluid vandaan komt. Op een krakende kar wordt de veroordeelde het plein opgereden. Een vrouw van middelbare leeftijd is het. Ze hangt wat voorover; bij iedere hobbel krimpt ze ineen van de pijn. De menigte verstomt. Onbeweeglijk, doodstil, kijken de mensen toe hoe de rechter opstaat en het vonnis voorleest. Met een scherpe knak breekt hij de rechtersstaf voor de ogen van de veroordeelde.

De toeschouwers gapen de vrouw aan met onverholen nieuwsgierigheid. Ze zien een wit, afgetobd gezicht dat half schuilgaat achter een bos klitterig haar. Geronnen bloed kleeft aan de slordige haarpieken. Ze heeft brandwonden in haar hals en haar linkerarm hangt slap langs haar lichaam. Wezenloos kijkt de vrouw voor zich uit, alsof alles zich buiten haar voltrekt.

Ruw wordt ze van de kar getrokken en over de keien naar de brandstapel gesleurd. Het koor zet vrome psalmen in.

De vrouw wordt op de stapel takkenbossen gezet en vastgebonden aan een paal. Machteloos hangend in de touwen staart ze naar haar voeten. Op verschillende plaatsen steekt men de takkenbossen aan. De vlammen vreten zich een weg door het kurkdroge hout. Als de eerste vlammentong de vrouw bereikt schiet hij omhoog langs haar in zwavel gedrenkte hemd. Spoedig brandt haar hele onderlichaam; het vuur grijpt om zich heen tot ze brandt als een fakkel.

In een vergeefse poging het geschreeuw van de vrouw te overstemmen zingt het koor steeds harder. Veel mensen slaan de ogen neer, hun lippen prevelen gebeden. Men blijft staan tot er niets dan wat verkoolde resten is achtergebleven.

Langzaam verspreidt de menigte zich. De soldaten breken de houten banken van de rechter en de schepenen af en halen de omheining weg. In het midden van het Domplein blijft een troosteloze hoop verbrande takken achter. Een windvlaag doet de as over het plein stuiven. De heks is dood.

Heksensabbat

Vier maal per jaar bezochten heksen de zogenaamde heksensabbat. Zo wordt een bijeenkomst van heksen genoemd. De belangrijkste heksenbijeenkomsten werden gehouden in Walpurgisnacht (de nacht van 1 mei) en met Allerzielen (de nacht van 1 november). Sinds de Middeleeuwen hadden de mensen de vreemdste voorstellingen van wat er tijdens een heksensabbat gebeurde. Omdat normale mensen nooit bij zo'n heksensabbat aanwezig waren, werden de verhalen in de loop van de eeuwen steeds vreemder.

In de zestiende en zeventiende eeuw geloofden de meeste mensen dat het er bij een heksensabbat als volgt aan toe ging:

Met Walpurgisnacht kwamen de heksen uit alle windrichtingen op hun bezem of op de rug van een weerwolf naar de heksensabbat op een berg of in een donker bos. Walpurgisnacht is net als Allerheiligen een tijd waarop het niet pluis is en allerlei geesten en demonen tevoorschijn komen. Een heel geschikte nacht voor een wild heksenfeest. De heksen dansten in een kring met dierenmaskers van een stier of een hert op, die de duivel moesten voorstellen. In het maanlicht stegen vreemde dampen op uit de kookpotten. Hierin werd de feestmaaltijd bereid. De heksen schepten op over hun boze streken en verzonnen nieuwe slechte dingen. Als het feest in volle gang was, verscheen de duivel zelf om te kijken of de heksen wel genoeg slechtigheid hadden uitgehaald. Om aan de duivel te laten zien dat hij hun heerser was, kusten de heksen zijn achterwerk. Na het feest stapten de heksen op hun bezems of op een weerwolf en verdwenen zoals ze gekomen waren.

 

Als de zon achter de wolken stuit,

en als een vuurbol naar beneden duikt

en de maan haar plaats in neemt

Vliegt over het donkere bos,

een heksop haar bezemrots.

Ze grijnst eens naar de maan,

die heel vriendelijk terug lacht.

Dan schreeuwt ze in de donkere nacht.

Terwijl op de begane grond,

de elfen zingen met volle mond.

Ze dansen ik het rond,

luisteren naar het angstige geroep van de geesten.

Die zitten te grieselen als honerige beesten.

Een van hen is Pietje de dood,

die lagen de anderen kloot.

Maar heelaas is het weer ochtendstond,

duiken de wezens weer terug in de grond.

 

In het donkerste deel van het Breukelsebos
daar staat onder dennen en sparren een huis.
Dat is van een heks, die heks is niet thuis:
haar bezem is weg en de deurklink is los.

Daar staat de tafel waar ze aan zat.
Daar staat het bordje waar ze van at.
Daar ligt het gebedenboek waar ze uit bad.
Daar ligt haar toverstok die ze vergat.

Het huis van de heks is van nu af van mij.
De deur goed op slot, de heks vogelvrij.
De heks moet dan zwerven over de hei.
Als ze sterft van de kou dan is iedereen blij.

In de schouw hangen kousen vol kopergeld.
Op de schoorsteenmantel staan beeldjes van was.
In de rug van elk beeldje een koperen speld.
Wie zijn dat? Die zitten bij mij in de klas.

Die hebben de heks geplaagd en verdreven.
De heks plaagt ze terug met ziekte en pijn.
Gauw de spelden eruit, zo red ik hun leven.
Ze deden verkeerd, maar ze zijn nog maar klein.

Ik zwaai met de toverstok, toveren maar!
Als de heks straks terugkomt dan tover ik haar
weer vrolijk en vriendelijk zoals ze was.
Hocus en Pocus, Pilatus en Pas!